Fragmanlar

Parmenides adlı düşünürden geriye kalanlar

Parmenides adlı düşünürün yazdıklarından hiçbiri bütün olarak kalmadı. Bu 7 satır bize yalnızca sonraki yazarlar onları kendi eserlerine aktardığı için ulaştı; çoğu zaman da bambaşka bir tartışmanın ortasında.

❦

Antik Papirüslerin Kırılganlığı

İlkçağ Yunan düşünürlerinin yazdığı hiçbir kitap günümüze bütün halinde ulaşamadı. Parşömenleri ve şiirleri kütüphane yangınlarında, siyasi çalkantılarda ve yüzyılların yıpratıcı akışında yok oldu. Bugün bildiğimiz sayılı cümleler, yüzyıllar sonra yaşamış Aristoteles, Simplicius, Diogenes Laërtius ve Sextus Empiricus gibi yazarların kendi metinlerinde yaptıkları tesadüfi alıntılar sayesinde hayatta kalabilmiştir.

DK 28 B1, İfade büyük olasılıkla ona ait
Sextus Empiricus, Mantıkçılara Karşı VII.111 (c. 200 CE)
Herakleitos'un girişini koruyan aynı şüpheci, Parmenides'in girişini de kopyaladı; yine, bir kimsenin herhangi bir şeyi nasıl bilebileceğini iddia edebileceğine dair bir argüman için malzeme olarak.
Şiirin açılışı: var olanı açıklayacak bir tanrıçaya doğru bir savaş arabası yolculuğu. Bir presokratik için devasa bir kalıntı olan aralıksız otuz dize.
DK 28 B2, İfade büyük olasılıkla ona ait
Proklos, Platon'un Timaios'u Üzerine Yorum I.345 (c. 440 CE)
Bir Yeni Platoncu, Platon'u okurken, varlık ile yokluk arasındaki seçimi ilk kez ortaya koyan dizeler için dokuz yüzyıl geriye uzandı.
DK 28 B3, İfade tartışmalı
İskenderiyeli Klement, ayrıca Plotinos, Stromata; Enneadlar VI.23; V.1.8 (c. 200 and c. 260 CE)
Bir Hıristiyan savunucusu ile Yeni Platonculuğun kurucusu tarafından bağımsız olarak alıntılanmıştır; Plotinos onu, düşünce ile varlığın örtüştüğü kendi öğretisinin habercisi olarak görmüştür.
Yunanca sekiz kelime ve üzerinde hâlâ tartışılıyor: Düşünme ile varlığın aynı şey olduğunu mu, yoksa sadece düşünülebilenin var olabilen olduğunu mu söylüyor?
DK 28 B6, İfade büyük olasılıkla ona ait
Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Yorum 86.27 (c. 540 CE)
Simplikios, Aristoteles'in bir bölümünü açıklarken, Aristoteles'in onu doğru aktardığını göstermek için asıl metni alıntılamıştır.
DK 28 B8, İfade büyük olasılıkla ona ait
Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Yorum 145.1 (c. 540 CE)
Simplikios, Parmenides'in kitabının nüshaları az bulunur hale geldiği için bu dizeleri uzun uzadıya aktardığını yazmıştı. Endişelenmekte haklıydı; şerhi sayesinde bugün onlara sahibiz.
Şiirden günümüze kalan en uzun bölüm, kabaca elli dize. Bir âlimin nadir bir kitaba dair şahsi kaygısı, argümanın ayakta kalmasını sağlamış.
DK 28 B16, İfade büyük olasılıkla ona ait
Aristoteles, ayrıca Theofrastos, Metafizik; Duyular Üzerine 1009b21; 3 (c. 340 and c. 320 BCE)
Aristoteles daha önceki düşünürlerin düşünce ile bedensel durumları birbirine karıştırdığını savunurken bu sözü alıntılamış, öğrencisi Theofrastos da algı kuramlarını incelediği bir eserde yine aynı pasaja yer vermiştir.
Bu söz, ona katılmayan iki kişi tarafından, yanlış olduğunu düşündükleri noktayı açıklarken günümüze ulaşmıştır.
DK 28 B19, İfade büyük olasılıkla ona ait
Simplikios, Aristoteles'in Gökler Üzerine Şerhi 558.9 (c. 540 CE)
Ölümlü sanısı bölümünün kapanış dizeleri olarak, şiirin nerede bittiğini belirtmek üzere alıntılanmıştır.
Şiirin günümüze ulaşan son dizeleri olduğuna inanılır.

Parmenides

(c. 515 BCE – c. 450 BCE)

Herakleitos akışı görürken Parmenides kalıcılığı gördü. Tek bir felsefi şiirde değişimin, hareketin ve çokluğun olanaksız olduğunu savundu: yalnızca Varlık vardır, bütün ve değişmez. İddia saçma görünür, ama ondan sonraki her düşünürü hesap vermeye zorladı. Platon ona saygı duydu. Aristoteles onunla boğuştu. Varlık sorunu hiç bitmedi.

Temel Fikirler ve Kavramlar

Being Reason Change

Parmenides'in Hayatını ve Felsefesini İnceleyin→

Felsefi Karşılaşma