Ludwig Wittgenstein
Birbiriyle çelişen iki tam felsefe yazdı; ikisi de etkili oldu. İkincisini yazarken ilkini reddetti.
Bertrand Russell
Kariyerinin ilk yarısında analitik felsefeyi icat edip ikinci yarısında hükümetleri kızdırdı. İki uğraşı da uzun sürdü.
“Dilin Sınırları ve Mistik Sessizlik ile Mantıksal Atomizm ve Bilimsel Akıl.”
1911'de Avusturyalı genç mühendis Ludwig Wittgenstein Cambridge'de Bertrand Russell'ın odasına daldığında, Russell onun için 'Geleneksel anlamdaki dahi tanımının gördüğüm en kusursuz örneği' demişti. Russell, sembolik mantığın tüm felsefi problemleri çözeceğine ve dünyayı bilimsel olarak berraklaştıracağına inanıyordu. Wittgenstein Tractatus eseriyle mantıksal atomizmi zirveye taşıdı; fakat sonunda Russell'ı şoke eden mistik bir noktaya vardı: Mantık yalnızca doğa bilimlerini açıklayabilir; hayatın asıl anlamı, ahlak, sanat ve Tanrı dille söylenemez, ancak gösterilebilir: 'Üzerine konuşulamayan konusunda susulmalıdır.'
Fikir Çatışması Matrisi
Varlık, bilgi, ahlak ve toplum üzerine iki filozofun birbirine meydan okuyan pozisyonları.
Dilin Sınırları ve Anlam
“Felsefe gerçeklik hakkında anlamlı olarak ne söyleyebilir?”
Mistik ve Söylenemeyen: Dilimin sınırları dünyamın sınırlarıdır. Ahlak ve hayatın anlamı konuşulamaz; ancak yaşanarak gösterilebilir.
Bilimsel Berraklık: Dil mantıksal analize tabi tutulabilir ve olgularla tam bir birebir eşleşme kurularak tüm sorunlar çözülebilir.
Kendi Kelimeleriyle İki Zihin
“Üzerine konuşulamayan konusunda susulmalıdır.”
— Tractatus Logico-Philosophicus (7)
“Hayatımı basit ama son derece güçlü üç tutku yönetti: Sevgiye duyulan özlem, bilgi arayışı ve insanlığın çektiği acılara karşı dayanılmaz merhamet.”
— Autobiography
Birbirleriyle Nasıl Karşılaştılar?
İlişkileri fırtınalıydı. Russell Wittgenstein'a hocalık yaptı, eserinin basılmasını sağladı. Fakat Wittgenstein, Russell'ın kitabındaki mistik ve ahlaki boyutu hiç anlamadığını düşünerek ondan koptu ve geç döneminde Felsefi Soruşturmalar ile bambaşka bir dil felsefesine yöneldi.
Nerede Anlaşıyorlar?
Her ikisi de felsefi problemlerin çoğunun dilin mantığının ve gramerin yanlış anlaşılmasından kaynaklandığını göstererek 20. yüzyıl felsefesini dönüştürdü.
Felsefe Atlası Bağlantıları
Bertrand Russell → öğretmen ve kaşif → Ludwig Wittgenstein — Russell, Wittgenstein'ın dehasını Cambridge'de daha ilk karşılaşmalarında fark etti ve Tractatus'u İngilizce konuşan dünyaya tanıttı. Ancak daha sonra Wittgenstein'ın gittiği yönü takip edemedi.
ORTAK KAVRAMLAR VE FİKİRLER
ORTAK ŞEHİRLER VE COĞRAFYALAR
Nereden Okumaya Başlamalı?
Ludwig Wittgenstein
Tractatus Logico-Philosophicus
1'den 7'ye kadar numaralandırılmış önermeleriyle mantığın ve sessizliğin sınırlarını çizer.
Bertrand Russell
The Problems of Philosophy (Felsefenin Sorunları)
Felsefeye giriş için yazılmış en duru ve berrak başvuru eseridir.
Sıkça Sorulan Sorular
Wittgenstein, felsefi önermelerinin bir merdiven gibi olduğunu söyler: Merdiveni tırmanıp dünyayı doğru gördükten sonra o merdiveni fırlatıp atmak gerekir.
Klasik Felsefe Münazaraları
Tarihin dönüm noktası olan zıt fikirleri, derinlemesine 4 temel sütun ve söz düellolarıyla keşfedin.
Platon ve Aristoteles
İdealar Dünyası ve Gözleme Dayalı Gerçeklik: Hakikat ötelerde mi, yoksa yeryüzünde mi?
Kant ve Nietzsche
Evrensel Ahlak Yasası ve Güç İstenci: Ahlak evrensel bir buyruk mudur, yoksa yaratılan bir değer mi?
Descartes ve Hume
Rasyonalist Şüphe ve Radikal Deneycilik: Saf akıl duyulardan bağımsız kesin bilgiye ulaşabilir mi?
Seneca ve Epiktetos
Zengin Devlet Adamı ve Özgür Bırakılmış Köle: İki farklı yaşam Stoacı zihin dinginliğini nasıl sınar?
Hobbes ve Locke
Leviathan Otoritesi ve Doğal Haklar: İnsan insanın kurdu mudur, yoksa doğuştan özgür ve hak sahibi mi?
Laozi ve Konfüçyüs
Doğanın Akışı (Dao) ve Toplumsal Ritüel (Li): Akışa mı teslim olmalı, yoksa toplumu erdemle mi inşa etmeli?
Herakleitos ve Parmenides
Her Şey Akıp Gider mi, Yoksa Değişim Bir Yanılsama mı?
Epikuros ve Kıbrıslı Zenon
Huzurlu Haz (Ataraksia) ve Stoacı Ödev: Belirsiz bir dünyada iç huzuruna nasıl ulaşılır?
Spinoza ve Leibniz
Panteist Zorunluluk ve Monadlar: Evren tek bir zorunlu Töz mü, yoksa ahenk içindeki sonsuz ruhlar mı?
Camus ve Sartre
Başkaldıran İnsan ve Radikal Özgürlük: Tanrısız ve anlamsız bir dünyada nasıl yaşamalı?
Kierkegaard ve Nietzsche
İnanç Şövalyesi ve Deccal: Tanrı'ya doğru bir sıçrayış mı, yoksa Tanrı'yı aşmak mı?
Schopenhauer ve Nietzsche
Kozmik Kötümserlik ve Hayatı Evetlemek: Yaşama İradesini terk mi etmeli, yoksa coşkuyla kucaklamalı mı?
Marcus Aurelius ve Seneca
Cephedeki İmparator ve Roma Senatörü: İmparatorluk yükünü taşıyan hükümdar ile mektupların bilge ustası.
Sokrates ve Protagoras
Nesnel Hakikat ve Rölativizm: Hakikat keşfedilir mi, yoksa insan her şeyin ölçüsü müdür?
Rousseau ve Voltaire
Doğal İnsan ve Genel İrade ile Aydınlanma İlerlemesi ve Akılcı Zeka.
Diyojen ve Platon
Kinizm ve Fıçıdaki Bilgelik ile Akademi'nin Soyut İdeaları.
Zhuangzi ve Xunzi
Kelebek Rüyasının Özgürlüğü ile İnsan Doğasını Eğiten Toplumsal Düzen.



